Mây tre đan – một nghề thủ công truyền thống đã gắn liền với đời sống văn hóa Việt Nam từ hàng nghìn năm qua, đang trở thành ngành nghề tiềm năng tại Nghệ An trong bối cảnh kinh tế xanh và tiêu dùng bền vững được ưu tiên. Với nguồn tài nguyên tre nứa phong phú và lực lượng lao động dồi dào, Nghệ An đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển mạnh mẽ làng nghề mây tre đan truyền thống.

Hiện Trạng Và Tiềm Năng Phát Triển Nghề Mây Tre Đan Tại Nghệ An

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nghệ An (2023), toàn tỉnh hiện có 27 làng nghề mây tre đan được công nhận, tập trung chủ yếu ở các huyện Yên Thành, Nam Đàn, Quỳnh Lưu và Diễn Châu. Các làng nghề này đang tạo việc làm cho khoảng 12.500 lao động địa phương, chiếm 8,7% tổng lực lượng lao động nông thôn của tỉnh.

Nghề mây tre đan tại Nghệ An đang phát triển theo ba mô hình chính:

• Thứ nhất, mô hình hộ gia đình sản xuất truyền thống chiếm 65% tổng số cơ sở sản xuất, với quy mô nhỏ từ 3-5 lao động, chủ yếu là các thành viên trong gia đình. Mô hình này duy trì kỹ thuật đan lát truyền thống, nhưng thường gặp khó khăn về tiếp cận thị trường và phát triển sản phẩm mới.
• Thứ hai, mô hình tổ hợp tác và hợp tác xã nghề mây tre đan chiếm 28% tổng số cơ sở, với quy mô từ 15-30 lao động. Theo báo cáo của Liên minh Hợp tác xã tỉnh Nghệ An (2023), các HTX mây tre đan đã tăng doanh thu bình quân 18,7% trong giai đoạn 2020-2023, chủ yếu nhờ liên kết sản xuất và tiếp cận được thị trường xuất khẩu.
• Thứ ba, mô hình doanh nghiệp sản xuất quy mô vừa chiếm 7% số cơ sở, với 50-100 lao động/đơn vị. Đây là nhóm có khả năng đổi mới sản phẩm và tiếp cận thị trường quốc tế tốt nhất. Điển hình như Công ty TNHH Mây tre đan Hoàng Sơn (Nam Đàn) đã xuất khẩu được 70% sản phẩm sang thị trường Nhật Bản, EU và Bắc Mỹ trong năm 2023.

Về giá trị kinh tế, theo thống kê của Cục Thống kê Nghệ An (2023), tổng giá trị sản xuất từ nghề mây tre đan của tỉnh đạt 327 tỷ đồng năm 2023, tăng 15,3% so với năm 2022. Thu nhập bình quân của lao động trong ngành dao động từ 4,5-12 triệu đồng/tháng tùy theo tay nghề và vị trí công việc.

Nhu Cầu Nhân Lực Ngành Mây Tre Đan Tại Nghệ An

Theo khảo sát của Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An phối hợp với Hiệp hội Làng nghề tỉnh Nghệ An thực hiện vào quý IV/2023, 87% cơ sở sản xuất mây tre đan trong tỉnh đang thiếu lao động có tay nghề, đặc biệt là nhóm lao động trẻ dưới 35 tuổi có khả năng tiếp cận công nghệ và xu hướng thị trường mới.

Cụ thể, nhu cầu tuyển dụng lao động ngành mây tre đan tại Nghệ An phân theo nhóm kỹ năng như sau:

• Lao động biết kỹ thuật xử lý nguyên liệu mây tre: 28%
• Lao động có kỹ năng đan các mẫu truyền thống: 35%
• Lao động có khả năng tạo mẫu mới theo xu hướng thị trường: 22%
• Lao động quản lý sản xuất và kiểm soát chất lượng: 15%

“Nghề mây tre đan đang đứng trước thách thức lớn về nguồn nhân lực khi hơn 65% lao động hiện tại có độ tuổi trên 45. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đào tạo thế hệ kế cận để duy trì và phát triển nghề truyền thống,” ông Nguyễn Văn Minh – Giám đốc Trung tâm Đào tạo nghề Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An nhận định.

Trường Trung Cấp Kinh Tế – Kỹ Thuật Bắc Nghệ An: Địa Chỉ Đào Tạo Uy Tín Nghề Mây Tre Đan

Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An là một trong những cơ sở giáo dục nghề nghiệp tiên phong trong đào tạo nghề mây tre đan tại khu vực Bắc Trung Bộ. Với hơn 15 năm kinh nghiệm đào tạo các nghề thủ công truyền thống, trường đã xây dựng được chương trình đào tạo toàn diện, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn kỹ thuật truyền thống và đổi mới sáng tạo theo nhu cầu thị trường.

1. Chương trình đào tạo bám sát thực tiễn

Khóa học nghề mây tre đan tại Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An được thiết kế theo phương châm “thực học – thực hành – thực nghiệp”, với thời lượng thực hành chiếm tới 75% tổng số giờ học. Đây là tỷ lệ cao nhất trong các chương trình đào tạo nghề tương tự tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Chương trình đào tạo được chia thành 4 module chính:

Module 1: Kiến thức nền tảng về mây tre đan (30 giờ)

• Lịch sử và giá trị văn hóa của nghề mây tre đan Việt Nam
• Đặc điểm các loại nguyên liệu: tre, nứa, song, mây và cách nhận biết chất lượng
• Nguyên lý cơ bản trong thiết kế sản phẩm mây tre đan

Module 2: Kỹ thuật xử lý nguyên liệu (45 giờ)

• Phương pháp thu hoạch và bảo quản tre nứa theo mùa
• Kỹ thuật phơi, sấy và xử lý chống mối mọt
• Thực hành chẻ, tách, vót nguyên liệu theo các kích cỡ chuẩn

Module 3: Kỹ thuật đan cơ bản và nâng cao (120 giờ)

• Thực hành 12 kiểu đan cơ bản của nghề mây tre đan Nghệ An
• Kỹ thuật đan họa tiết truyền thống và hiện đại
• Thực hành tạo hình sản phẩm theo mẫu

Module 4: Phát triển sản phẩm và tiếp cận thị trường (45 giờ)

• Thiết kế sản phẩm theo xu hướng thị trường
• Kỹ thuật hoàn thiện và nâng cao giá trị sản phẩm
• Kiến thức cơ bản về tiếp thị và phân phối sản phẩm thủ công

Theo thống kê của nhà trường, tỷ lệ học viên tốt nghiệp khóa nghề mây tre đan có việc làm ngay sau khi hoàn thành khóa học đạt 93,7% (năm 2023), cao hơn nhiều so với mức trung bình 78% của các nghề đào tạo sơ cấp khác.

2. Đội ngũ giảng viên là những nghệ nhân có tay nghề cao

Một điểm mạnh nổi bật của chương trình đào tạo nghề mây tre đan tại Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An là đội ngũ giảng viên gồm 7 nghệ nhân có tay nghề cao, trong đó có 2 nghệ nhân cấp tỉnh và 1 nghệ nhân được công nhận cấp quốc gia. Các nghệ nhân này đều có ít nhất 20 năm kinh nghiệm trong nghề, đảm bảo truyền đạt được những kỹ thuật đan lát tinh hoa và bí quyết nghề nghiệp cho học viên.

“Điều khác biệt khi học nghề mây tre đan tại Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An là học viên được học trực tiếp từ các nghệ nhân có tay nghề cao, những người không chỉ giỏi kỹ thuật mà còn hiểu rõ thị trường và xu hướng tiêu dùng hiện đại. Chính điều này giúp học viên của chúng tôi dễ dàng tìm được việc làm hoặc tự khởi nghiệp sau khi hoàn thành khóa học,” ThS. Phan Thị Hồng – Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ.

3. Cơ sở vật chất và môi trường học tập chuyên nghiệp

Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An đã đầu tư xây dựng xưởng thực hành mây tre đan rộng 300m2, được trang bị đầy đủ dụng cụ và thiết bị chuyên dụng. Mỗi năm, nhà trường tiếp nhận khoảng 80-100 học viên theo học nghề mây tre đan, chia thành các lớp nhỏ 15-20 người để đảm bảo chất lượng đào tạo.

Đặc biệt, Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An đã ký kết hợp tác với 15 làng nghề và cơ sở sản xuất mây tre đan trong tỉnh để đưa học viên đi thực tập, trải nghiệm thực tế. Mô hình “học kỳ làng nghề” kéo dài 1 tháng giúp học viên tiếp cận với quy trình sản xuất thực tế và tăng cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.

4. Thông tin tuyển sinh và chính sách hỗ trợ học viên

Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An tổ chức tuyển sinh khóa học nghề mây tre đan 3 đợt/năm vào các tháng 3, 7 và 10. Thời gian đào tạo linh hoạt từ 3-6 tháng tùy theo nhu cầu và điều kiện của học viên.

Đối tượng tuyển sinh:

• Học sinh tốt nghiệp THCS, THPT
• Lao động nông thôn có nhu cầu học nghề
• Người đang làm nghề mây tre đan muốn nâng cao tay nghề
• Người khuyết tật có khả năng lao động (có lớp riêng với phương pháp giảng dạy phù hợp)

Chính sách hỗ trợ học viên:

• Miễn học phí cho học viên thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo theo Quyết định số 1956/QĐ-TTg
• Hỗ trợ tiền ăn, tiền đi lại cho học viên ở xa theo quy định hiện hành
• Cấp học bổng khuyến khích cho học viên có thành tích xuất sắc
• Hỗ trợ giới thiệu việc làm sau khi hoàn thành khóa học

Cơ Hội Việc Làm Và Thu Nhập Sau Khi Học Nghề Mây Tre Đan

Theo khảo sát của Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An đối với 427 học viên tốt nghiệp khóa nghề mây tre đan giai đoạn 2020-2023, có tới 93,7% học viên có việc làm ngay sau khi hoàn thành khóa học, trong đó:

• 58,3% làm việc tại các cơ sở sản xuất, làng nghề
• 24,6% tự sản xuất tại hộ gia đình
• 10,8% thành lập tổ nhóm sản xuất mới
• 6,3% chưa có việc làm hoặc chuyển sang ngành nghề khác

Về mức thu nhập, khảo sát cho thấy kết quả đáng khích lệ:

• Thợ mới vào nghề: 4,5-6,2 triệu đồng/tháng
• Thợ có 1-2 năm kinh nghiệm: 6,8-9,5 triệu đồng/tháng
• Thợ lành nghề (trên 3 năm): 10-15 triệu đồng/tháng
• Nghệ nhân hoặc chủ cơ sở sản xuất: 15-25 triệu đồng/tháng

Đáng chú ý, thu nhập của lao động trong nghề mây tre đan có xu hướng tăng đều qua các năm. Theo thống kê của Hiệp hội Làng nghề tỉnh Nghệ An, mức thu nhập bình quân của lao động trong ngành này đã tăng 23,7% trong giai đoạn 2020-2023, cao hơn nhiều so với mức tăng 15,2% của lao động nông thôn nói chung.

Xu Hướng Phát Triển Nghề Nghiệp Sau Khi Học Mây Tre Đan

Sau khi hoàn thành khóa học nghề mây tre đan tại Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An, học viên có thể lựa chọn nhiều hướng phát triển nghề nghiệp khác nhau:

1. Làm việc tại các cơ sở sản xuất

Đây là lựa chọn phổ biến nhất của học viên mới tốt nghiệp. Hiện nay, các cơ sở sản xuất mây tre đan tại Nghệ An đang có nhu cầu tuyển dụng khoảng 500-700 lao động mỗi năm, chủ yếu tập trung ở các huyện Yên Thành, Nam Đàn, Quỳnh Lưu và Diễn Châu.

Làm việc tại các cơ sở sản xuất giúp người học tiếp tục nâng cao tay nghề, học hỏi kinh nghiệm và có thu nhập ổn định. Đặc biệt, các cơ sở có đơn hàng xuất khẩu thường trả lương cao hơn 15-20% so với mức trung bình.

2. Tự sản xuất tại hộ gia đình

Với đặc thù của nghề mây tre đan không đòi hỏi mặt bằng lớn và vốn đầu tư cao, nhiều học viên sau khi tốt nghiệp đã chọn hình thức tự sản xuất tại hộ gia đình. Mô hình này đặc biệt phù hợp với lao động nữ, người lớn tuổi hoặc người cần chăm sóc gia đình.

Theo khảo sát của Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An, chi phí khởi đầu để sản xuất mây tre đan quy mô hộ gia đình vào khoảng 15-20 triệu đồng, bao gồm dụng cụ và nguồn nguyên liệu ban đầu. Với mức đầu tư này, một hộ gia đình có 2-3 lao động có thể tạo ra thu nhập 8-12 triệu đồng/tháng sau khi trừ chi phí.

3. Phát triển thành nghệ nhân, chuyên gia thiết kế sản phẩm

Đây là hướng phát triển dành cho những người có năng khiếu thiết kế và sáng tạo. Với sự hỗ trợ từ các chương trình khuyến công và phát triển làng nghề của tỉnh Nghệ An, nhiều học viên xuất sắc đã được tạo điều kiện tham gia các khóa học nâng cao về thiết kế sản phẩm, tiếp cận xu hướng thị trường quốc tế.

Hiện nay, một nghệ nhân mây tre đan có thể kiếm được 15-25 triệu đồng/tháng từ việc thiết kế mẫu mới hoặc đào tạo kỹ thuật cho các cơ sở sản xuất. Nhiều nghệ nhân còn được mời tham gia các hội chợ, triển lãm trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh làng nghề Nghệ An.

4. Khởi nghiệp với thương hiệu riêng

Xu hướng nổi bật trong những năm gần đây là các học viên tốt nghiệp kết hợp kỹ năng mây tre đan với kiến thức thị trường để phát triển thương hiệu riêng. Các sản phẩm không chỉ dừng lại ở đồ gia dụng truyền thống mà đã mở rộng sang phụ kiện thời trang, đồ trang trí nội thất cao cấp và quà tặng doanh nghiệp.

Điển hình như thương hiệu “Tre Việt” của cựu học viên Nguyễn Thị Mai (tốt nghiệp năm 2018) đã xây dựng được kênh phân phối online với doanh thu đạt 300-400 triệu đồng/năm, chủ yếu từ các sản phẩm trang trí nội thất cao cấp làm từ tre, mây kết hợp với các vật liệu hiện đại.

Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An với chương trình đào tạo bài bản, đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm và cơ sở vật chất hiện đại đang đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển nghề mây tre đan truyền thống tại Nghệ An. Học viên tốt nghiệp từ trường không chỉ nắm vững kỹ thuật đan lát truyền thống mà còn được trang bị kiến thức về thiết kế sản phẩm mới và tiếp cận thị trường hiện đại.

Để đăng ký khóa học hoặc tìm hiểu thêm thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ:

• Trường Trung cấp Kinh tế – Kỹ thuật Bắc Nghệ An
• Địa chỉ 1: Khối 1, xã Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
• Cơ sở 2: Xã Quỳnh Sơn, tỉnh Nghệ An
• Điện thoại: 0971.081.569
• Email: [email protected]
• Website: bacnghean.edu.vn

Nguồn: thienthanvietngoai.com/truong-day-nghe-may-tre-dan-tai-nghe-an